Objawy zbliżającego się porodu – jak rozpoznać oznaki porodu?

Ostatnie tygodnie ciąży to dla przyszłej mamy czas pełen emocji i oczekiwania. Radość na myśl o spotkaniu się z dzieckiem często przeplata się z niepewnością i bacznym obserwowaniem własnego ciała. Każdy skurcz, napięcie w podbrzuszu czy nagła zmiana samopoczucia niesie za sobą pytanie: czy to już objawy porodu? Choć oznaki te często bywają subtelne i łatwe do przeoczenia, organizm kobiety daje wyraźne sygnały, że wielki moment jest coraz bliżej. Po czym poznać, że się zbliża poród?

Spis treści

Jak ciało kobiety przygotowuje się do porodu?

Na kilka tygodni przed terminem porodu w organizmie kobiety zachodzą złożone zmiany hormonalne i fizyczne, które mają na celu przygotować ją do zbliżającej się akcji porodowej. Organizm „trenuje” mięśnie i tkanki, aby ułatwić rozwieranie macicy, obniżenie dziecka oraz skurcze macicy.

Pod koniec ciąży wzrasta stężenie estrogenów, oksytocyny i prostaglandyn, a poziom progesteronu spada, zwiększając tym samym wrażliwość macicy na nadchodzące skurcze.
Relaksyna zmiękcza szyjkę macicy, więzadła miednicy i mięśnie dna miednicy, zwiększając ich podatność na rozciąganie.
Zmiany hormonalne mogą zacząć się nawet 6 tygodni przed porodem, co kobieta może odczuć np. jako nieregularne, delikatne napięcia macicy.
Szyjka macicy zaczyna się rozpulchniać i skracać z 3-4 cm do około 1 cm. Powoli się otwiera i staje się coraz bardziej miękka, skierowana do przodu w osi kanału rodnego.
Piersi powiększają się pod wpływem prolaktyny, przygotowując się do laktacji, a układ krwionośny zwiększa objętość krwi o 30-50%, zapobiegając nadmiernemu krwawieniu porodowemu.
Endorfiny i kortyzol budują odporność na stres i ból, który pojawi się podczas zbliżającej się akcji porodowej.

Te subtelne zmiany są indywidualne dla każdej kobiety i sygnalizują zbliżający się poród. Warto wówczas bacznie obserwować organizm i konsultować wszelkie wątpliwości z lekarzem lub położną.

Dowiedz się, jak przebiega poród naturalny.

Najczęstsze oznaki porodu

Jednym z pierwszych objawów porodu, który może wzbudzić niepokój przyszłej mamy, jest zmniejszona aktywność dziecka. Dzieje się tak, ponieważ główka płodu obniża się w kanale rodnym, zajmując coraz więcej miejsca. W efekcie ruchy dziecka stają się coraz rzadsze i słabsze, choć nadal powinny być wyczuwalne.

Pozostałe zwiastuny porodu to:

obniżenie się brzucha – następuje, gdy główka dziecka wstawia się głębiej w miednicę. Ciężarna często odczuwa wówczas ulgę w oddychaniu i mniejszy ucisk żołądka, jednocześnie obserwując częstsze parcie na pęcherz moczowy;
utrata czopa śluzowego – przyjmuje postać gęstej, galaretkowatej wydzieliny, czasem z domieszką krwi, i świadczy o dojrzewaniu szyjki macicy. Do jego utraty zwykle dochodzi na kilka dni lub godzin przed porodem;
parcie na pęcherz – obniżenie dziecka w miednicy powoduje ucisk na pęcherz moczowy. Może to prowadzić do częstego korzystania z toalety i luźniejszych stolców. Organizm w naturalny sposób przygotowuje się do porodu;
skurcze przepowiadające (tzw. skurcze Braxtona-Hicksa) – skurcze są coraz częstsze, ale pozostają nieregularne i nie nasilają się. Zwykle ustępują po odpoczynku, zmianie pozycji lub ciepłej kąpieli;
wahania poziomu energii i nastroju – u wielu kobiet pojawia się nagły przypływ energii, określany jako tzw. syndrom wicia gniazda. Inne ciężarne mogą natomiast odczuwać zmęczenie i senność. Wszystkie zmiany w samopoczuciu wynikają z intensywnych wahań hormonalnych, zwłaszcza wzrostu estrogenów;
biegunka, wymioty – u części kobiet tuż przed porodem mogą wystąpić dolegliwości ze strony układu pokarmowego, związane z działaniem hormonów.

Pierwsze objawy zbliżającego się porodu

Powyższe sygnały to naturalne, często subtelne podpowiedzi, które wysyła organizm przyszłej mamy w ostatnich dniach lub tygodniach ciąży. Istnieją jednak pewne oznaki, które wyraźnie wskazują na początek akcji porodowej i wymagają szybkiej reakcji. Te najważniejsze to:

regularne skurcze porodowe – różnią się od przepowiadających tym, że pojawiają się co 5-10 minut, trwają około 40-60 sekund i stale się nasilają. Ich zadaniem jest rozwieranie szyjki macicy, dlatego nie ustępują po odpoczynku czy zmianie pozycji;
odejście wód płodowych – nagły lub stopniowy odpływ bezbarwnego bądź lekko zabarwionego płynu z pochwy. Może wystąpić zarówno przed pojawieniem się skurczów, jak i w ich trakcie. Odejście wód płodowych jest wskazaniem do zgłoszenia się do szpitala (najlepiej w ciągu 1-2 godzin), aby zminimalizować ryzyko infekcji;
silny ból pleców – intensywny, nieprzerwany ból w dolnej części pleców, może świadczyć o zaawansowanej fazie porodu i schodzeniu dziecka w kanale rodnym. Taki ból zwykle nie ustępuje i nasila się wraz z kolejnymi skurczami;
krwawienie lub plamienie – niewielkie plamienie o różowym lub czerwonym zabarwieniu może towarzyszyć rozwieraniu szyjki macicy i jest uznawane za jeden z objawów rozpoczynającego się porodu.

Sprawdź przykładowe pozycje porodowe.

Poród – objawy, które wymagają pilnego kontaktu z lekarzem lub położną

Nie wszystkie dolegliwości pojawiające się pod koniec ciąży należy natychmiast konsultować ze specjalistą. Istnieją jednak pewne objawy, które mogą świadczyć o zagrożeniu, dlatego należy je jak najszybciej omówić z lekarzem lub położną. Do najbardziej niepokojących symptomów należą:

krwawienie z dróg rodnych – obfite lub skąpe, ale utrzymujące się krwawienie (poza lekkim plamieniem po czopie śluzowym) wymaga konsultacji z lekarzem;
odpływ zielonych, brązowych lub krwistych wód płodowych – zmieniony kolor wód płodowych może świadczyć o obecności smółki lub innych nieprawidłowościach, które zwiększają ryzyko powikłań porodowych. W takiej sytuacji należy natychmiast udać się do szpitala, nawet jeśli nie występują jeszcze skurcze porodowe;
silne, ciągłe bóle brzucha lub pleców – intensywny ból, który nie ustępuje, narasta lub uniemożliwia normalne funkcjonowanie i poruszanie się, należy skonsultować z personelem medycznym
objawy porodu przed 37. tygodniem ciąży – każde podejrzenie przedwczesnego porodu (skurcze, odejście wód płodowych, krwawienie) wymaga natychmiastowej konsultacji lekarskiej.

Oznaki zbliżającego się porodu – jak się przygotować?

Każdy organizm reaguje inaczej na zbliżający się poród, dlatego objawy poprzedzające go mogą mieć różny przebieg i nasilenie. Najważniejsze jest, aby zachować spokój i bacznie obserwować sygnały wysyłane przez ciało. Pozwoli to na ograniczenie stresu i działanie bez stresu w momencie, gdy poród faktycznie się rozpocznie.

Obserwuj skurcze i mierz czas – zwracaj uwagę na regularność, długość i częstotliwość skurczów. Zapisuj ich przebieg przez 30-60 minut. Jeśli stają się coraz silniejsze i pojawiają się w różnych odstępach czasu, może to być sygnał, że poród się rozpoczyna.
Skup się na oddechu i zrelaksuj się – pomoże Ci to uspokoić ciało i umysł. Weź ciepłą kąpiel lub wybierz się na krótki spacer, aby złagodzić skurcze przepowiadające.
Sprawdź zawartość torby do szpitala – upewnij się, że spakowałaś najważniejsze dokumenty, ubrania dla siebie i dziecka, podstawowe kosmetyki oraz pieluchy.
Opracuj plan działania – umieść torbę w widocznym miejscu, zapisz numer telefonu do lekarza lub położnej i zaplanuj transport do szpitala.

Zwiastuny porodu – podsumowanie

Pierwsze symptomy porodu to sygnały, dzięki którym organizm przyszłej mamy stopniowo przygotowuje się na narodziny dziecka. Uważna obserwacja własnego ciała, spokój i świadomość tego, które objawy są naturalne, a które wymagają pilnej konsultacji, pozwalają poczuć się pewniej w ostatnich dniach ciąży. W razie wątpliwości nie obawiaj się konsultować z lekarzem lub położną, pamiętając również o tym, że każdy poród ma swój indywidualny przebieg.

Bibliografia

Bręborowicz G.H., Położnictwo i ginekologia, (3rd ed., Vol. 2), PZWL, 2020.
Głuszak M., Frącki S., Wielgoś M., Węgrzyn P., Metody oceny postępu porodu we współczesnym położnictwie [w:] Ginekologia Polska 8/2013.
Szafranowska M., Biela M., Przygotowanie do porodu [w:] Ginekologia po Dyplomie 05/2017.
Szafranowska M., Biela M., Kiedy nastąpi poród? [w:] Ginekologia po Dyplomie 04/2017
Torbe A., Ćwiek D., Modrzejewska E., Humanizacja porodu we współczesnym położnictwie [w:] Borgis - Nowa Medycyna 3/2010.